Filmpje : Smeltende poolkap

Satellietplaatjes van de Noordpool, 1 januari tot vandaag, achter elkaar geplakt zodat een filmpje ontstaat.

Ik werk dit filmpje tijdens het smeltseizoen elke dag bij met plaatjes die gepubliceerd worden op ftp://ftp-projects.zmaw.de/seaice/AMSR2/3.125km/

2013 is een bijzonder smeltjaar omdat de maand juni, waarin het smelten normaal echt op gang komt, extreem koud was op de noordpool. We liggen iets achter op recordjaar 2012 , maar we lopen hard in, de afgelopen 8 dagen smolt 1 miljoen vierkante kilometer! De Noordpool gaat nog grotendeels schuil onder een wolkendeken, zodat niet echt goed te zien is hoe dun het ijs al is, maar als je door je wimpers kijkt zie je al heel veel blauw door het ijs piepen.

https://www.youtu.be/watch?v=DaW9LV4gLz8

Noordzeegas vs. #Schaliegas

Vandaag groot nieuw lezers! Miljarden kubieke meters gas onder “ons” stukje Noordzee. Ik twitterde net dat ze de opbrengst daarvan in het transitiefonds moeten stoppen in plaats van te gaan beginnen met schaliegas. Toevallig kreeg ik via mijn vriend S. een afschriftje van het gesprek dat Rutte had met Kamp op de terugweg van Texas.

Rutte : Hé Henk ouwe jongen, met Mark
Kamp : Hallo Mark, hoe was Texas
R: Fantástisch, ik ben helemaal geïnspireerd geraakt door die Rednecks! Niet lullen maar boren is daar het devies, ik heb 100-den kilometers gereden en waar je maar keek : boorputten!
K: Ja, gaaf he, ik ga binnenkort zelf ook kijken, ik droom elke nacht van boortorens van “sea to shining …” uh, nou ja je snapt wat ik bedoel, haha.
R: yep, en hé wat hoor ik, nieuwe vondsten in de Noordzee?
K: Ja, maar daar moeten we het even over hebben. Er wordt hierdoor de antischaliegasmeute getwitterd dat we de opbrengst daarvan in een transitiefonds moeten stoppen….
R: …..
K: Mark? Ben je daar nog?
R: uh ja, shit, dat is natuurlijk niet de bedoeling. Shell is net vandaag het grootste bedrijf ter wereld geworden, en ze rekenen eigenlijk op gratis concessies.
K: Kunnen we niet zeggen dat deze vondst onder bestaande regelgeving valt…..
R: …. en dat we met het schaliegas erbij twee vliegen in 1 klap slaan, gaszekerheid en Economische Groei…groei …… groei …. Ahhhhhhhh
K: Mark?
R: Heu? … Oh, ja, Henk, maak je geen zorgen, ik bel zo mijn woordvoerder, vanavond gaat er nog een persbericht uit…”Nederland exporteert zich uit de crisis!”. Spreekje!

Waarom en hoe de overheid moet krimpen

Ik probeer “links en rechts” wel eens uit te leggen wat de gevolgen van PeakOil zijn voor de samenleving. Mijn opmerking “de overheid moet ophouden met  belastingenverhogingen te gebruiken om haar huishoudboekje op orde te krijgen” wordt vaak verkeerd uitgelegd als zou het een denkbeeld zijn van de VVD, of nog rechtser. Terwijl ik juist meen aan het andere eind van het politieke spectrum te spreken.

Sta mij dus toe, beste lezer, om u te vervelen met een poging om de economische realiteit die ik op ons af zie komen in een politiek kader te plaatsen.

Naar mijn mening zal PeakOil er toe leiden dat onze samenleving noodgedwongen een stuk lokaler en compacter(mensen) en kleiner(€) moet worden. De overheid, met de bestuurlijk organen die wij als burgers hebben aangesteld om er leiding aan te geven, heeft als primaire taak om de zaken die we collectief geregeld willen hebben efficiënt uit te voeren. Als de middelen daarvoor structureel lager worden, dan moet zij haar takenpakket inperken totdat het beschikbare budget wel weer voldoende is. Tijdelijk kan een overheid geld lenen om zaken die we in de toekomst echt belangrijk vinden (dijken en zo) voor te financieren.

Afijn, de inkomsten wórden lager : minder inkomsten uit gas, burgers die zelf stroom opwekken en daarover geen belasting betalen, structurele werkloosheid. Kosten worden hoger : vergrijzing, gas-importen, zorgkosten etc., ik hoef daar niet verder over uit te wijden. Tijd dus dat we keuzes gaan maken, een paar voorbeelden van hoe dat zou moeten.

Ik kies ervoor om de luchtmacht integraal op te doeken, en wel om de volgende redenen: F16’s vervangen door JSF’s is een gigantische cash betaling aan de VS waar we een zeer lage tegenwaarde voor terug krijgen, nl. een veel te kleine vloot toestellen om zelfs maar minimale missies mee uit te kunnen voeren. We kunnen veel beter voor een fractie van de kosten in Nederland zelf bewakings- en opsporingsdrones ontwikkelen, we hebben daarvoor uitstekende technische universiteiten en bedrijven voor. Dat de Russen ons dan zo kunnen binnenvallen, dat risico nemen we wel, we dreigen gewoon de dijken door te prikken als ze komen. Goed, dat is een eerste stapje.

Een kleinere overheid, dat kan prima als je rationaliseert en IT slim inzet op plaatsen waar dat kan: belastingdienst, gemeentes, ministeries, gevangeniswezen,

Geldstromen rationaliseren : stoppen LANDBOUWSUBSIDIES, stoppen KOLENSUBSIDIES, stoppen rondpompen zorgmiljarden, stoppen rondpompen Sociale Zekerheidsmiljarden (kinderbijslag en kinderopvang). Verlagen belasting op inkomen en verplaatsen naar bealsting op consumptie (vliegtaks). Onze pensioenfondsen verplichten onze staatsschuld te financieren

En dan moeten we nog onze energie-infrastructuur echt om gaan denken. De ontploffende treinen in Canada zijn een goed voorbeeld van hoe diep we in de penarie zitten: Canada is één van de laatste landen op aarde die de olieproductie nog op kunnen voeren….maar ten koste van wat? Het land verwoest zijn natuur, schoon aardgas wordt gebruikt om teerzand uit te smelten om maar “brandstof” voor de de westerse op groei gebaseerde economieën te maken. Wij denken dat de crisis zo eindelijk opgelost kan worden omdat goedkope brandstof “groei” aanjaagt. Welnu, dat sprookje is over, de laatste groeikernen op aarde zullen binnenkort besluiten dat ze niet ten koste van alles hun natuurlijke bronnen zullen verwoesten voor ons feestje.

We zullen in Nederland dus onze eigen energie-broek op moeten gaan houden. Als we eens beginnen met de energie subsidies voor kolencentrales af te schaffen, en een “flat rate” invoeren voor de energiebelastingen, dan zullen de grootverbruikers als Aldel en Hoogovens heel snel heel veel miljarden extra moeten gaan betalen (en waarschijnlijk Nederland verlaten). We zullen dan zien dat we ten eerste veel minder energie nodig hebben, ten tweede zal fossiel duurder blijken dan duurzaam en we kunnen eindelijk de economie echt gaan vergroenen. Plek zat op zee energie-eilanden te bouwen (met wind water omhoog pompen voor de windstille uren). Plek zat op de daken om 16% duurzaam op ons sloffen te halen. En zonder kolen ‘s nachts geen stroom? Misschien moeten we inderdaad wel net als de molenaar vroeger af en toe de tering naar de nering zetten, so be it. Ook dat zal weer een hele eigen dynamiek veroorzaken en tot nieuwe initiatieven leiden, we moeten ons niet zo bang laten maken door de fossielen!

Voorts hervormen we de woningmarkt zo, dat mensen die hun huis veilen de restschuld bij de bank kunnen laten neerkomen, net zoals in de VS (banken ontvangen daarvoor namelijk al jaren een risicopremie die dit afdekt, deze premie heet hypotheekrente). Doordat hierdoor heel veel mensen schuldenvrij kunnen verhuizen komt er eindelijk weer wat mobiliteit en dynamiek in de woningmarkt.

Kortom, we moeten dus écht veranderen, Nederland opnieuw uitvinden, in plaats van elke keer het “Business As Usual” model na jarenlang “polderen” minimaal aan te passen en dat dan een “EnergieAkkoord”, “PensioenAkkoord”, “ZorgAkkoord” of “WoonAkkoord” of wat voor Akkoord dan ook te noemen dat over 2 jaar weer volledig op de schop gaat. Burgers raken murw, het brengt ons telkens van de regen in de drup.

Tot slot. Ja dat gaat pijn doen, maar ik heb in mijn jarenlange werk als IT’er wel geleerd dat als je niet af en toe de sprong toch maakt, het gewoon doet, je in toenemende mate blijft hangen in het verleden en jezelf uiteindelijk te kort doet (“blijf met je vingers van die NT3.51 server af”, echt waar!). Je gebruikt je ervaring en deskundigheid om de pijn die ontstaat (daar moet je van tevoren wel eerlijk over zijn) snel weg te werken, en als samenleving ben je er uiteindelijk toch om elkaar te helpen.

En als dáár dan tijdelijk de belastingen voor de goedverdieners voor omhoog moeten, prima, maar hou alsjeblieft op met belastingverhogingen die nodig zijn als smeergeld voor al die “Akkoorden” investeringen te noemen, dáár heb ik geen begrip voor.

U en Uw Bank (2 – Het Onderpand)

[under construction, ben o.a. bezig echte hefboomwerking bij hypotheken uit te zoeken, onderstaande met enige korrels zout voorlopig]

Zit u lekker in uw door de bank gefinancierde woning? Gisteren zagen we dat de bank voor uw hypotheek van €250.000 wel €10.000 spaargeld moet beheren(ik gebruik vanaf nu de hefboom van 25, dat rekent lekker). Goed, loop nu eens naar die stoffige kast op zolder en pak die ordner die u er op de dag van de overdracht in gezet heeft, en sindsdien niet meer heeft aangeraakt. Precies, de hypotheekpolis zoek ik. Als u door de 25 pagina’s kleine lettertjes heen bent geworsteld dan zult u het volgende ontdekken:

1) U leent het huis van de bank tot het moment dat het volledig afbetaald is
2) Als u de huur (rente) niet betaalt, dan wordt u uit uw huis gezet en …
3) … Mag de bank uw huis veilen en …
4) Bent U aansprakelijk voor de restschuld die ontstaat als de woning minder opbrengt dan de openstaande hypotheeksom

Met andere woorden, uw huis is het onderpand voor de lening van de bank. Weet u waarom de bank dat in 25 pagina’s kleine lettertjes vastlegt en alle risico’s bij u neerlegt? “Omdat de bank zekerheid wil hebben dat ze hun geld terugkrijgen” hoor ik u denken. FOUT. De bank heeft namelijk op de dag dat u uw handtekening zette de zojuist getekekende polis verkocht aan de hoogste bieder. Dat papiertje is namelijk goud waard, want het levert de komende 30 jaar met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid 13.750€ rente per jaar op, de totale waarde van het papiertje is dus €412.500. De kostprijs van het papiertje voor de bank was ook alweer? NUL! (ok, wat provisie voor de tussenpersoon, en een postzegel voor de jaarlijkse verplichte belastingoverzichtbrief). Dus de kans dat die polis in de kluis ligt is nihil, dat zult u begrijpen. Waarschijnlijk is hij voor €100.000 of meer verkocht (of als onderpand gebruikt voor hun eigen handeltjes), en is deze “winst” toegevoegd aan het eindejaarspotje. Maar daar wilde ik helemaal niet naar toe!

Want u zit in dat huis en u verliest uw baan! Auw! U zingt de WW uit, maar u bent 50+ en een nieuwe baan zit er niet meer in helaas. De rente betalen lukt niet meer. Oei oei oei oei. U blijft in gebreke! De bank gaat (namens de nieuwe eigenaar van de polis) aanmaningen sturen, BKR inlichten en deurwaarders inschakelen om u te bewegen rente te blijven betalen, want uw polis is door de bank voor veel geld doorverkocht als papiertje dat 30 jaar lang €13.750 netto oplevert, en de bank wil niet voor gek staan!

Dus … Uw zaak is echt uitzichtloos, en de bank spreekt met de eigenaar van de polis af om de aankoopsom van €100.000 terug te betalen (in de praktijk worden waarschijnlijk verzekeringspolissen aangesproken, maar even voor de eenvoud). Veilen dus die woning!

U bent inmiddels uit uw woning gezet door de deurwaarder waardoor het vrij van lasten geveild kan worden. De bank is nu volledige eigenaar van het huis zonder dat ze er 1€ ingestoken hebben, en zal het laten veilen voor Euro’s. Het huis levert zeg €150.000 op. Dat zal dus wel dikke shit zijn, want u had er ooit 3 ton voor betaald! Nee, dus : Bank blij (1x), want dit kan het oorspronkelijke doorverkochte contract afkopen. Bank blij (2x) want ze houden nog dus €50.000 extra over die aan de winst kan worden toegevoegd. Bank blij (3x), want ze hebben nu een vordering op u van €100.000 waar geeneens meer een hypotheek tegenover staat, u bent gewoon een sukkel die nog 100K (€, geen Foppes) terug moet betalen. Je zou bijna gaan denken dat banken belang hebben bij failliesementen.

Samenvattend
U betaalt hypotheekrente van 5,5% over €250.000, de bank doet in al haar contracten met U en in de media alsof ze al dat geld tegen “hoge tarieven” op de internationale geldmarkt moeten lenen, inwerkelijkheid dus maar 1/25 van de som van uw hypotheek. De bank betaalt om het krediet mogelijk te maken 2% rente over €10.000 aan haar spaarders.
U betaalt ook nog eens €250.000 aan aflossingen aan de bank, de bank had daarvoor geen kosten gemaakt, ze krijgen dat geld gewoon gratis van U.
Als u niet betaalt wordt de bank eigenaar van uw huis, mag de opbrengst van de veiling hebben EN mag het verschil tussen de hypotheeksom en de veilingsom op u verhalen.

Het is mij echt een compleet bizar raadsel waarom mijn bank mij dit verhaal niet verteld heeft toen ik bij het kruisje tekende. Het is hen bekend, het staat in hun bankvergunning, de jaarwinsten onderschrijven dat dit is wat er gebeurd. Tijd voor een heldere financiële bijsluiter die beide kanten van het verhaal belicht.

En wanneer komt er eens een rechter die zegt : “meneer de bankier, in geval van failliesement van de hypoptheekgever (u) mag u uw werkelijke kosten verhalen, in plaats van de absurd eenzijdige contractuele verplichting die u uw klant heeft laten ondertekenen”

In Amerika kan je de sleutel inleveren bij de bank als je niet meer kan betalen, en dat is prima, want de bank heeft recht op het onderpand, maar restschulden ook nog eens verhalen op de verliezer? Meneer de rechter, die rente was toch al een risicopremie voor het verleende krediet?

@larsboelen blogt op stormglas.wordpress.com

Ná PeakOil – kijkje in de glazen bol

Als je blog “Stormglas” noemt dan moet je je af en toe ook aan een toekomstvoorspelling wagen. De laatste was van 31 december. Nu, een half jaartje later, zal ik een glazen bol wijden aan de wereld na PeakOil, een kijkje van 10 jaar vooruit.

Economie
Peakoil, het moment waarop alle olieproducenten van gewone vloeibare olie op de wereld voluit pompen en er niet in slagen de produktie verder op te voeren, was ergens in 2008. De extra olie die nu voor 100$ per vat uit schalielagen gekraakt en gesmolten kan worden omdat meneer Bernanke 80 miljard per maand cadeau doet aan “investeerders” tel ik voor het gemak even niet mee, daar kan je geen duurzaam exponentieel groeiende economie mee bouwen. Het is mijn mening dat de wereldeconomie draait op goedkope olie. Alle verhalen over de economie redden met gratis geld voor banken (heu?), investeringscampagnes om “groei” aan te jagen, “kwantitatieve verruiming” (heerlijk hé, die vondsten van economen) en wat al niet meer heb ik vol verbazing bekeken, want WAT wil je weer op gang brengen? Een systeem dat bestaat bij de gratie van zo goed als gratis fossiele energie waarvan nooit meer “meer” zal komen? Nee dus.

Maar hoe gaat onze samenleving er dan uit zien in het 2e zonne-energie tijdperk. Om te beginnen zal het BBP flink lager worden omdat de hele economie rond de olie-infrastructuur ophoudt te bestaan. Volgens mijn logica zal de staatsschuld opgeruimd moeten worden, omdat groei schulden niet meer weg inflateerd.

Daar staat tegenover dat de onzichtbare overheidssubsidies die de olie-industrie nu krijgt (namelijk het recht om ons ecosysteem te vernietigen) ook vervallen en dat de wereld dus een gezondere plek wordt om te wonen, en dat is ook wat waard.

Maar wat dan?
O.K. daar gaan we. We zullen als planeet-Aarde-bewoners moeten accepteren dat we het met de naar ons toegestraalde zonne-energie zullen moeten doen. Dat was de eerste 100.000 jaar van het bestaan van de mensheid voldoende om te groeien van 2 naar 1 miljard mensen, dus het truukje van op zonne-energie leven zit in onze genen. Bovendien valt er veel meer energie op de aarde dan we op kunnen maken, dus technisch kan het, nu nog die energie gebruiken.

Energie
Als eerste de olie. Die wordt meer en meer door India en China gebruikt, en die wordt door ons ingeleverd. Ik snapte dat eerst ook niet, want wij zijn toch veel rijker, dus dan bieden we ze toch even uit de markt? Maar het is heel logisch: wij rijden elke week een tank benzine leeg voor €75 als we in ons eentje naar kantoor rijden. In India en China kunnen ze van dezelfde hoeveelheid benzine 5 brommers met twee personen van het dorp naar de Spijkerbroek c.q. iPadfabriek rijden. Zelfs voor €150 of €200 kan dat nog goed voor ze uit. Wij zijn dan al lang afgehaakt. Olie zal voor ons dus niet meer beschikbaar zijn als de restjes door Chindia opgemaakt worden.
Elektriciteit, ja, dat wordt het. Zonlicht in electriciteit omzetten gaat zo makkelijk dat het ondenkbaar is dat we dit niet blijven doen. Over 10 jaar worden cellen met 3D-nano-oppervlak met druktechnieken op rollen geprint. Omzettingsefficiency van 20-30% zullen normaal zijn. Echt elke stukje dak dat zon kan vangen ligt vol. Overschotten worden opgeslagen in auto-accu’s die in sneltreinvaart beter worden. Winter- en nachtstroom maken we met gasturbines en Wind en accu’s.
Gas uit Slochteren is op, maar het landelijk dekkende net is waardevol, en we blijven gas importeren (gasvormig uit Rusland, vloeibaar uit de Emiraten). Mijn duurzame gas komt op den duur uit vergisting. Ik denk dat we vast een of ander scheten latende zeebacterie gaan vinden die we in mega tanks tussen de funderingen van de offshore windparken hangen om daarmee de wintervoorraad biogas aan te leggen (en dat gas is daarmee eigenlijk opgeslagen zonne-energie)

Werken / Handel
Wat gaan we met z’n allen doen? Dat wordt de hamvraag. Ik denk dat we heel veel kleine ondernemers krijgen, die in leegstaande kantoren en fabriekshallen lokale bioindustrie model 2.0 zullen bedrijven, wat arbeidsintensief werk is. Ik denk dan aan tuiniers die met stellages vol groenten met hyperefficiente LED verlichting in combinatie met vis en champignonteelt volledige gesloten kringlopen zullen hebben. Repareren (met 3-D printers) zal weer normaal worden en een nieuwe industrie doen ontstaan. Met de grotere lokale economie zal de zorg ook veel meer geintegreerd worden in het dagelijkse leven, niet meer in zorgfabrieken, maar meer voor elkaar door elkaar. Ik denk ook dat Nederland een mondiale opleider zou kunnen worden, met onze kennis van Delta-bewoning en (rand)stedelijke ontwikkeling. Ik zie ook veel werk in de visserij, tussen de windmolens op zee ontstaat een booming zeeleven waar niet met netten gevist mag worden. Toevallig was de bouw van de week in het nieuws, vanwegen de crisis is er “creative distruction” aan de gang: woningen worden niet meer door oppermanen met ladders in elkaar geknutseld, maar voortaan als duploblokken in de fabriek gemaakt waarna ze buiten aan elkaar geplakt worden. Dat gaat de bouwindustrie niet meer opgeven als de crisis voorbij is. Misschien is die bouw wel goedkoop en efficiënt genoeg om alle na-oorlogse wijken mee te kunnen saneren. De zonnepanelenhandel zal meer en meer een dakdekkershandel worden, waarin per vierkante meter wordt afgerekend, en niet meer per WattPiek. Verder zitten we met de creatieve industrie goed, veel design, veel unieke objecten maken.

Verkeer
Ik denk dat we in Nederland ongelooflijk veel geluk hebben dat we zo’n compact plat land zijn, met havens, rivieren en een redelijk goed onderhouden spoornet. We kunnen ons dus makkelijk elektrisch verplaatsen. Ik zie in mijn bol heel veel eScooters en fietsen, en voor de happy few, electrische auto’s. Die auto’s rijden dan in ieder geval op de snelweg autonoom, lekker krantje lezen tussen Weert en Amsterdam. Winkels zullen meer en meer vervangen worden door webshops, met efficiënte “last mile distributie” met electrische bestelbusjes. Zelfdedag bezorging wordt de norm.

Ik denk dat als de Eindhovense Autoindustrie toeleveraars autowielen met naafmotoren gaan maken er ook nog wel eens een “retrofit” industrie zou kunnen ontstaan : motor er uit, wielen wisselen en een bak van een lithiumaccu op de plaats van de motor en de benzinetank. Dat is natuurlijk wel afhankelijk van de businesscase : benzine moet nóg duurder en accu’s flink goedkoper, maar het zou kunnen. Als die ontwikkeling te lang duurt dan zal het wagenpark vooral via nieuwbouw electrificeren.

Vliegen
Ik werk in de IT in internationale teams samen, en de laatste keer dat ik voor mijn werk gevlogen heb is voor 2008 geweest. Ik doe echt alles in teleconferenties, ik deel mijn scherm net zo makkelijk met iemand in Utrecht als met iemand in India. Dus om de global village aan de praat te houden is vliegen niet nodig. Blijft over, vliegen voor het plezier en voor de Jetset. Sorry voor al die mensen die niet meer elk weekend naar hun favoriete disco op Ibiza kunnen vliegen, dat is iets wat in de geschiedenisboeken gaat verdwijnen. Vliegen zal weer een elite bezigheid worden. De vraag is hoeveel (if any) Nederlandse vliegvelden genoeg reizigers kunnen trekken om te overleven. Waarschijnlijk ga je met de ICE naar Frankfurt of Parijs voor een noodzakelijke vliegreis. Of de conferentie-industrie het gaat overleven? Handenschudden en borrelen zijn af en toe wel nodig, maar ik betwijfel of dat ook intercontinentale schaal zo gewoon blijft als dat nu is.

Dus?
Al met al wel een heel andere wereld dan waar we nu in leven. Verlang ik naar alle ellende die op ons afkomt? Nee. Ik heb het nog prima naar mijn zin in de olie-economie, maar ik denk dat veel van de elementen in mijn visie onvermijdelijk zijn als we met z’n zeventien miljoenen een toekomst willen hebben op deze plek op de aardbol. Het gaat pijn doen, lonen, pensioenen, uitkeringen, verzekeringsniveau’s zullen allemaal flink lager worden, maar als één van de rijkste landen op aarde kunnen we echt wel wat hebben. Ik verheug me wel op de electrische samenleving, stil, schoon en duurzamer dan oplossingen van onze ideeloze volksvertegenwoording (“laten we de komende 10 jaar eerst schaliegas proberen”). Als we ons dure belastinggeld maar verstandig besteden, dus staatschuld aflossen, smartgrids en electrificatieindustrie stimuleren, stoppen met fossiel gerelateerde stimlering Schiphol, Schalie, JSF………

Zo, en nu kan dit stuk lekker gaan rijpen in de kelders van het internet, om er over 10 jaar nog eens met een glimlach op terug te kijken.

Ps. Vandaag een heel stuk in de Volkskrant over Estland (e-Stonia). Dat land heeft zich dus omgedacht : volledig digitaal, stemmen, contracten, telewerken, the works. Kan dus wel, maar je moet leiders met visie hebben, niet van die figuren die na een “socialistische carriere” in de raad van commissarissen gaan zitten van Shell.

Suspended in mid air : De Straalstroom

U kent hem wel, Wile E. Coyote. De personificatie van de westerse samenleving : een briljant plan om de grote klapper te maken, altijd een plan B voor als het niet lukt, en last but not least, heeft hij reglematig een “Oh, oh” moment waarop eerst alles goed lijkt te gaan tot hij zich realiseert dat er iets niet helemaal volgens plan verloopt:

20130528-233827.jpg

Ik had zo’n moment van plotseling helder inzicht vanmiddag, nadat het aanbreken van de lente door de weerdiensten weer een paar weken uit is gesteld… Want hoe was het ook alweer met het weer in west Europa? De straalstroom voert gemiddeld uit het zuidwesten lauwe natte oceaan lucht aan waardoor we hier vaak zuidwestenwind wind hebben, met in de loop van het jaar stijgende temperaturen naarmate de oceaan opwarmt.

Not so anymore. Ik heb deze winter weken achtereen tegen de oostenwind ingefietst, wekenlang koude regenbuien uit het noorden, afgewisseld met losse dagen warm weer. Ik schreef pas over mijn klimaatramptoerisme, en van de week kwam ik tot twee keer de straalstroom tegen (links hieronder). In een notendop : doordat de noordpool heel veel sneller warm wordt dan de rest van de aarde(feit) is er een kleiner temperatuurverschil tussen de pool en de evenaar(feit), en laat dát nou net de drijvende kracht achter de straalstroom zijn. En zonder straalstroom blijven weersystemen op hun plek bij gebrek aan voortstuwende kracht. En is het weerbeeld van de afgelopen winters te verklaren (abnormaal veel sneeuw, lange vorstperiodes, lage lente temperaturen).

Dus mijn stelling : we zijn met elkaar over het randje van de klif gehold (400 PPM CO2) de natuurwetten kan je niet stoppen (delta T < kritische grens = straalstroommotor stopt) en nu blijkt opeens dat klimaat niet een lineair verschijnsel is, maar kan “switchen” tussen wel straalstroom/geen straalstroom…. oh, oh!
20130528-235750.jpg

(5-5-2013) En hier uitgelegd door  een paar mensen die er veel meer van weten dan ondergetekende :

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=u7EHvfaY8Zs?feature=player_embedded]

Bronnen
Early Warning
skeptical Science
www.weer.nl

Wist u dat uw nieuwbouwhuis er over 500 jaar nog staat?

Ik wilde een originele blogpost schrijven over iets wat pas in een flits tot me doordrong : er worden elk jaar maar 14,000 woningen gesloopt, terwijl er nu 7.4 miljoen woningen staan. Dus snel wat gegoogled over dit onderwerp en helaas:

Toen Prof. André Thomsen van de TU Delft met emeritaat ging in 2006 hield hij zijn afscheidsrede precies over dit onderwerp. Er rest mij dus niet heel veel meer dan een kleine update plus wat onwetenschappelijk gefilosofeer van een DHZ-blogger over wat het zou kunnen betekenen…..

Als je elk jaar 14.000 woningen vervangt op een bestand van 7.4 miljoen woningen dan is de noodzakelijke levensduur van de gemiddelde woning dus …. tromgeroffel …. 528 jaar (bij de sloopvolumes in 2006 was dat nog 400 jaar).

20130317-213259.jpg
(15e eeuwse woning)

Dat betekent dus dat u nu in het huis woont waar ook uw bet-bet-bet-achterkleinkinderen in zullen wonen. De meeste huizen uit 1485, er bestaan er nog een handvol in Nederland, zijn inmiddels wel aangepast aan de stand van huidige techniek: de steens muren zijn waterdicht gemaakt en geïsoleerd, bedstedes verwijderd, vuurplaatsen vervangen door cv-ketels, opkamers gesloopt en glas in lood ramen vervangen door dubbel glas. Maar in 1485 stonden er nog geen 7 miljoen huizen, dus de komende eeuwen zullen we een plan moeten hebben hoe we het “onlangs” (in historisch perspectief dan) gigantisch gegroeide aantal woningen bewoonbaar houden.

Scenario 1 : zelluf doen
De naoorlogse woningen (’50-’70) zijn over 10 jaar, na de crisis, zo’n 50 tot 70 jaar oud en dus volgens de bouwstandaarden uit die tijd “afgeschreven”. Mensen die nu zo’n huis kopen zullen rekening moeten houden met grote onderhoudskosten : electra, waterleidingen, kozijnen, dakpannen, zowat alles zal vervangen moeten worden.

Energie
400 jaar geleden stookten we met hout en turf het huis op 1 plek warm. De fossiele generaties (1850-2020) deden dat met achtereenvolgens steenkool, aardolie en aardgas. Onze kinderen vragen ons inmiddels waarom er geen zonnepanelen op het huis liggen, dus u ziet wel waar het naar toe gaat : huizen met zuiddaken zullen meer waard blijken dan huizen zonder. We zullen onze huizen warm moeten houden met zon, wind en electriciteit uit de Sahara, die we hier met warmtepompen in hoogwaardige warmte omzetten.

Scenario 2 : Sloopfondsvariant
In deze variant blijken complete woonwijken met aflossingsvrije hypotheken gekocht te zijn, en weigeren de erfgenamen de verwaarloosde woningen, die hun ouders de laatste jaren van hun leven niet meer konden onderhouden, te erven. De banken blijven met 100-duizenden onverkoopbare huizen achter die op hun portefeuilles drukken. In dit problematischer scenario zal de overheid waarschijnlijk een sloopfonds stichten waarna de winnaars van dit scenario, banken en de bouwindustrie, nieuwe woonwijken à la 2030 neerzetten. Wat problematisch is aan een sloopfonds, is dat we collectief een extra belasting zullen moeten gaan betalen in een periode waarin we onze kredietcrisiswonden nog aan het likken zijn. Ik wil er dan ook voor pleiten dat we dit probleem door de hypotheekverstrekkers op gaan laten lossen, immers, zij hebben willens en wetens 30 jaar lang deze veredelde “huurhuizen” gefinancierd, en zijn dus ook altijd eigenaar gebleven van het aanstormende probleem.

Wat gaat het worden? De olifant op de horizon staat voorlopig nog niet in de woonkamer, maar over een jaar of 30 zullen er serieuze aantallen verpauperde eeuwelingen op de markt komen, en die zullen vermoedelijk niet zo geliefd zijn als de huizen uit de jaren 1920-1930 (“originele details”) nu.

Doet u voorzichtig met ons nationale erfgoed?

Memo to self : onderhoudsplan voor de buitenboel maken.

oorspronkelijk verschenen op : Stormglas.wordpress.com
Twitter : @larsboelen

ECB verlaagt rente naar 0,5%, dat is een gevaarlijke gok

Wow, de paniek is nu echt totaal. De rentelast die Europese banken aan de ECB moeten betalen daalt maar liefst 33% (van 0,75% naar 0,5%) in de hoop dat ze de banken daarmee overeind houden. Maar volgens mij neemt de ECB een gigantische gok, want als de banken door deze actie geld kwijt raken, dan kon het met de solvabiliteit van die banken wel eens snel de verkeerde kant op gaan.

Als de spaarrente namelijk naar 0% gaat (of erger nog negatief, wat bij 2,5% inflatie + 1,2 VRH eigenlijk al het geval is) dan vrees ik dat dat voor veel mensen een alarmvlag wordt om hun geld maar van de bank te halen, en in gouden munten of zonnepanelen te stoppen. Aangezien banken met een 1:100 hefboom gefinancierd zijn is de bank insolvabel (failliet) als 1% van de mensen al hun geld of 10% van de mensen 10% van hun geld in een sok gaan stoppen. Dat lijkt me gegeven de lage rentes geen onmogelijk scenario.

Dus het is zeer wel mogelijk dat de ECB zojuist het startschot heeft gegeven van de totale ineenstorting van de Europese banken. Zoals wel vaker gezegd wordt : Gratis is waardeloos. Mijn inschatting is dat banken nul incentive krijgen om nu weer normaal te gaan functioneren, en lagere hypotheeklasten, laat me niet lachen. Ik kon vorig jaar kiezen uit 3, soort van, onafhankelijke partijen. Laagst mogelijke rente 1,5% hoger dan in Duitsland. Ik wilde graag een huis kopen, dus ben met die rente akkoord gegaan. Heb bij mijn volle verstand getekend in de wetenschap dat de bank meer dan 3% marge pakt op mijn rente, maar wat kan je anders?

De oplossing is om banken weer een normaal tarief, zeg 4%, te laten betalen aan de ECB, zodat het goedkoper wordt om geld van spaarders aan te trekken, dan van de ECB te lenen. Dan ontstaat er weer een normale markt voor geld, en zullen banken risico’s weer marktconform gaan afwegen, ipv alle risico’s naar de Europese belastingbetaler af te schuiven.

Uitsmijter : Wanneer gaat de ECB nou eindelijk eens hypotheken verstrekken? Ik ben bereid 5x zoveel rente betalen als de Europese banken, en dan ben ik nog 2x zo goedkoop uit als nu. Mijn hypotheek-rating is al 16 jaar AAA.

 

Donald Duck Index : nieuwe meetinstrument voor #inflatie

(dit stuk is op 2 mei 2013 ook geplaatst op Biflatie.nl)

Ik stond van de week bij de supermarkt en gooide achteloos een Donald Duck op de band voor de jongens. Ik stond voor me uit te dromen en naar de scanbedragen te kijken toen de DD als laatste aan de beurt was. Twee euro veertig! Ik dacht gelijk dat er een foutje in de computer stond, maar na inspectie bleek het te kloppen. Thuis even de stapel van DD’s doorgekeken en mijn vermoeden klopte, de afgelopen 2 jaar is de prijs gestegen van 2,00 naar 2,40 (20%). Zo is de De Donald Duck Index – (c) LB ’13 – ontstaan. Het is een nieuwe economische barometer die een zeer nauwkeurige langjarig (60 jaar inmiddels) beeld geeft van de inflatieontwikkeling in Nederland. De inflatie-indicator is volgens mij een bruikbare maat voor inflatie omdat:

– er zitten geen vervangingseffecten in (iPhone in plaats van PTT aansluiting), de DD is al 60 jaar precies wat het is, een wekelijks stripalbum.
– de prijs van losse nummers DD al sinds 1952 op het nummer gedrukt staat (en je deze bijvoorbeeld op Marktplaats terug kunt lezen)
– hierdoor is voor elke leek de historische prijs tot in lengte van jaren vast te stellen, dit in tegenstelling tot blikken erwtensoep waarvan je het bonnetje moet bewaren om de oude prijs te onthouden
– de productie al 60 jaar identiek is (en elke paar jaar begint de reeks opnieuw, er zit maar een kleine hoeveelheid handwerk aan elke nieuwe DD).
– elke week evenveel velletjes en nietjes
– de productiekosten hebben alle schaalvoordelen en efficiency verbeteringen (offset printing, digitaal publiceren) mee mogen maken en geven dus een goed beeld van de staat van de samenleving
– het team dat DD maakt zal ook ongeveer even groot zijn gebleven (aanname)
– het aantal distributiepunten zal grosso modo gelijk zijn (lees : op loopafstand van de doelgroep) waardoor distributiekosten per nummer ook ongeveer gelijk zullen zijn aan 60 jaar geleden.

Kortom : een prachtige stabiele index. Met een k(w)ekke naam.
(Verbaas mij dat hij nog niet eerder bestond)

Goed dan:

De index geeft aan dat nu voor het eerst sinds de laatste oliecrises (1973 en 1977) de prijs van de DD recht de lucht in gaat. In de jaren 70 verdubbelden prijzen binnen een decennium, dat belooft niet veel goeds voor het huidige decennium!

De schaal van de DDI is logaritmisch, zodat een vaste inflatie (bijv. 3% per jaar) tot een rechte lijn leidt. Ik heb een inflatie van 5,5% in de grafiek opgenomen, je zie dat de echte inflatie meer dan 2x zo hoog is als de inflatie die de regering nastreeft (2,5%).
De rode lijnen geven periodes aan waarin de DD opeens heel snel, heel veel duurder werd.
De 1e Donald Duck uit oktober 1952 kostte fl. 0,20 en die van vorige week €2,40 ( fl. 5,29), ruim 26 keer zoveel.

DDI

Opmerkingen

* Donald Duck past de prijs pas sinds 1969 jaarlijks aan, de eerste decennia deden ze het eens in de 8 a 10 jaar met een grote sprong, daarom heb ik geen verticale lijnen bij de eerste paar sprongen gezet. De eerste sprong was in 1957, een jaar met 6,5% inflatie (officieel).

* De Margriet bestaat als weekblad al sinds 1949, en gaat dus 3 jaar langer terug, maar heeft qua productieproces toch veel meer verandering ondergaan (glossy papier, freelancers, omvang om er maar een paar te noemen)

Bronnen vd Donald Duck prijzen:
* Inducks Database
* Marktplaats
* Eigen voorraad
————————-
Update 4-5-13
Sinds dit stuk op biflatie.nl is geplaatst is de aandacht ervoor ge-explodeerd! Blijkbaar is reageren op zo’n eclectisch blog als het mijne lastig, hoogdrempelig, eng en zo, “er hebben pas drie mensen op de hele website gereageerd, daar wil ik niet dood gevonden worden” , maar dat zij zo. Wat ik aan commentaren via twitter kreeg valt uiteen in de de volgende categorien:
– briljant!
– stom (aangevuld met: zo meet je inflatie helemaal niet, het gaat om een mandje produkten)
– …maar de oplages dalen dus de prijs moet wel omhoog
– …maar de salarissen waren in 1952 ook maar Fl. 125 per week.
– hoe zit het met de advertentieinkomsten?

Nummers 1 (bedankt!) en 2 laat ik maar even met rust. Over de andere heb ik nog vragen aan mijn lezers:
– Wie weet hoe de oplages zich ontwikkeld hebben in de loop der jaren?
– zijn er langjarige salaristabellen te vinden van banen die al die tijd, min of meer, hetzelfde zijn gebleven? Ik denk dan aan verpleegsters, pabo leraren, politie agenten en zo.
– hoe operationaliseer je “advertentieinkomsten”. Ik zou wel een steekproef willen doen van 50 DD’s door de jaren heen, en dan paginadelen turven, evenals categorie (speelgoed, disney producten, activiteiten en zo, benieuwd wat ik tegen ga komen).

En als ik al die info heb ga ik mijn stuk herschrijven, nietje erdoor en promoveren bij Willie Wortel in de Donald Duckkunde!

——
Nieuw inzicht van een collegablogger : In de maakindustrie is er een tendens van productiviteitsverhoging, waardoor geproduceerde “dingen” per stuk steeds goedkoper worden (deflatie). Als je als overheid vervolgens een doelinflatie nastreeft (middels geldmarktinterventies e.d.) van X%, dan lijdt dat automatisch tot een inflatie in de dienstensector! Blijkbaar is een Donald Duck meer een dienst dan een ding (dus royalties en salarissen zijn een groter deel van de kostprijs dan papier, nietjes, drukken en distributie).

@larsboelen

Goed gesprek met een fossiel

Gesprek tussen een Fossiel en Lars

Hallo, ik ben Lars, verontrust burger die zijn best doet de wereld beter achter te laten voor zijn kinderen.
Hallo ik ben Fossiel, voorstander van schaliegas, aardolie, steenkool, bruinkool en gashydraten, eigenlijk alles wat je in de fik kan steken om geld mee te verdienen vind ik mooi. Ik word als hoogleraar betaald door de fossiele industrie, of mijn achterban zit zwaar in de industrie of ik ben woordvoerder van gevestigde belangen in de gasindustrie, you get the point…
L: aangenaam!

L : dus je gelooft ook niet in klimaatverandering?
F: nope, allemaal onzin, waarom denk je dat de Noormannen Groenland zo genoemd hebben? Er groeiden daar 1000 jaar geleden palmbomen!
L: OK, nou ja dan weten we in ieder geval van elkaar waar we staan, maar even over dat schaliegas. Waarom wil je dat eigenlijk?
F: we kunnen daar honderd jaar gratis de kachel van laten branden!
L: Wist je dat je medestander minister Kamp heeft laten uitzoeken dat schaliegas maximaal 10 jaar lang 5% van Slochteren gaat leveren.
F: Oh, uhm, maar het gaat wel onze industrie 10-tallen jaren goedkoop gas leveren, net als in de VS…..
L: dus dat schaliegas gaan we gratis weggeven aan de industrie? Maar het ging toch miljarden aan de schatkist bijdragen, hoe zit dat dan?
F: Oh ja, uhm, nou ja, kijk, als we dat gas gratis aan de industrie geven, dan kunnen we de burgers nog 10-tallen jaren de hoofdprijs laten betalen voor Slochters gas, want dat gaat dan langzamer op! (slim hè)
L: Nou! Volgens mij sta ik met 2-0 voor in onze discussie, noem nou eens een goed argument!
F: schaliegas is een schone brandstof, HA, wat zeg je daarvan?
L: je bedoelt dat schaliegas “kolen” verdringt in Amerikaanse electriciteitscentrales?
F: PRECIES! 2-1 zou ik zeggen.
L: Niet zo snel, want waar worden die kolen nu verbrandt omdat ze zo goedkoop te verkrijgen zijn wegens het schaliegassucces?
F: Heu?
L: die kolen worden in onze nieuwe kolencentrales in Groningen verbrandt en zorgen dus voor MEER CO2 uitstoot ipv minder. Elke kool die niet verbrand wordt in een schaliegasland zoekt de weg van de minste weerstand en zal dus ergens anders verbrand worden. Een uitbreiding van de fosssiele economie leidt 1:1 tot een stijging van de CO2 uitstoot wereldwijd! Ik zeg 3-0 voor mij.
F: uhm ,ja , als je het zo brengt….. Akkoord 3-0. Maar je moet wel toegeven dat de risico’s van het boren enorm klein zijn, dat gezeur over grondwatervervuiling is echt onzin!
L: dus omdat de risico’s van iets laag zijn moeten we het maar gelijk doen? Volgens mij moet je de risico’s afwegen tegen de hele businesscase, en die heb ik net met 3-0 van je gewonnen.
F: je hebt gelijk, je hebt gewonnen.
L: dank je
F: maar je begrijpt wel dat we toch gaan boren omdat wij het geld en de lobbykracht hebben?
L: ja hoor, dat weet ik, maar nu kan ik tenminste wel rustig slapen.
F: LOL, als ik mijn bonus binnen heb, ik ook!

L: Prettig kennis gemaakt te hebben.
F: het was een waar genoegen.