NOS vult komkommernieuwsrubriek met #schaliegas & #Avantium

Vanavond verblijdt de NOS mij met een artikel van (denk ik, het is niet ondertekend, maar de audiofragmenten zijn van hem) reporter Jeroen Schutijser.
De titel luidt “Hoge gasprijs schaadt industrie”.

Daar schrik je van! Want we willen niet dat de gasprijs de industrie schaadt, toch? Dus wat speelt er, en belangrijker, wat gaan we er aan doen? Er is geen bronvermelding in het stuk, maar Avantium wordt prominent genoemd, dus die zal wel flink hebben bijgedragen. Nooit van gehoord, Avantium. Toch maar eens Google’n :

20130718-213044.jpg

“Leading renewable Chemicals company”, dat klinkt goed, eens horen wat CEO Tom van Aken over het bouwen van zijn eerste nieuwe fabriek meldt:

“Door de lagere (schalie)gaskosten in de VS bespaart Avantium jaarlijks 20 mln op de energierekening (als ze hem daar zouden neerzetten ipv in NL, LB), legt Avantium-directeur Tom van Aken uit. ‘Volgende week ga ik met het ministerie in gesprek’, zegt Van Aken. ‘Ik zal ze dan zeggen: “Als jullie mij die € 20 mln geven, dan bouw ik met alle liefde die fabriek in Nederland. Maar daar zullen ze wel niet aan willen beginnen.”

Dus van duurzaam is geen sprake meer, alles is weer op korte termijnwinst gericht, en het feit dat gas nu even twee of drie jaar goedkoop is, is genoeg reden om een langetermijninvestering op te baseren.
Meneer van Aken is blijkbaar niet op de hoogte van de enorme investeringen die blijvend nodig zijn om schaliegas te kunnen winnen, en dat het er alle schijn van heeft dat de hype alweer gepiekt heeft. En als klap op de vuurpijl een gezellig stukje chantage.

Afijn, tot zover Avantium (Retardium lijkt me een betere naam).

Maar wat gaan we aan die hoge gasprijs doen? SCHALIEGAS!

De rest van het stuk van de NOS:
“Door schaliegasrevolutie is gas in de VS 4x zo goedkoop als bij ons”.
– ja, als je midden in Texas zit en je hebt geen gasleiding om je gas in te pompen, dan biedt je het tegen de laagste prijs aan. Op veel plaatsen wordt gas zelfs afgefakkeld. Als je midden in de woestijn je PET-flessenfabriek wilt neerzetten : DOEN!!
Waar haalt de BV Nederland trouwens het idee vandaan dat door een klein beetje schaliegas in het europese leidingnetwerk te pompen de prijs in de Botlek ineens met een factor 4 gaat dalen?

“Ook de Westlandse kassen lijden onder de hoge gasprijs”
– heb net de afgelopen 15 jaar tussen de kassen gewoond, en de kranten stonden er vol met geothermie, warmtepompen, warmteoverschot delen met bewoners etc. Ik kreeg helemaal niet de indruk dat ze daar en masse naar Houston willen verhuizen om daar hun komkommers en paprika’s te gaan produceren. Het is een zeer innovatieve bedrijfstak die volgens mij eerder vandaag dan morgen van het gas af wil. En de retourkosten van de VS naar NL maken de komkommers niet nog duurder dan ze nu al (niet) zijn? Geloof er niets van.

En dan sluit het stuk af met dat de Nederlandse regering geen invloed meer heeft op de gasprijs vanwegen mijn zojuist beschreven Europese Gasmarkt. Wat zit de industrie dan te zeuren over Schaliegas? Nee jongens en meisjes van de energieslurpende industrie, wen maar aan hoge gasprijzen en tel je zegeningen, jullie betalen een fractie van wat wij burgers aan belastingen op gas betalen. Ik zeg Innoveer je een weg uit de gasafhankelijkheid, kijk omhoog of naar beneden, warmte zat!

Was getekend,

Lars Boelen

Commentaar op de keuze van Schiphol voor BYD-elektrische bussen

Gisteren maakte Schiphol bekend dat er weer een nieuwe stap is gezet op weg naar verduurzaming van de Nederlandse samenleving. Door de vele korte ritjes met koude motor slijten de dieselmotoren veel te snel, electromotoren zullen schitteren in dit scenario. Het Chinese BYD mag de elektrische bussen gaan leveren waarmee Schiphol zijn passagiers gaat vervoeren.

Ik ontplofte bijna toen ik dit las, want nu laat de Nederlandse staat opnieuwe een kans liggen om een duurzame industrietak van de grond te laten komen. Na in de jaren ’80 en ’90 de windmolenindustrie al te laten verpieteren en aan Denemarken en Duitsland kado te doen, nu opnieuw een misser. Bijvoorbeeld VDL in Eindhoven had die bussen prima kunnen leveren, de techniek is uitontwikkeld, de accu’s zijn het duurste deel van zo’n bus en die zouden sowieso uit China komen. Is het nou zo veel gevraagd om die bussen gewoon hier te bouwen? Nederlandse bussen zijn legendarisch sterk en duurzaam. Ik heb honderden afgeschreven DAF’s, met NL-kenteken en al, in Lagos-Nigeria rond zien rijden in wat de auto-hel van deze wereld is, heet, vochtig, potholes, you name it, en die dingen doen het gewoon… We hadden een mooie start kunnen maken met het electrificeren van het Nederlandse openbaar vervoer.

Zoals gezegd, ik ontplofte bíjna, maar niet helemaal, want als je er heel even over nadenkt is het te idioot voor woorden. Elektrische bussen bij een 100% gesubsidieerde overheidsinstelling die er op gericht is om met accijns- en BTW-vrije kerosine “economische groei” te veroorzaken. Hoe? Door in het hart van ons economisch centrum toeristen consumenten voor een habbekrats naar de uithoeken van de wereld te sturen. In plaats van op electriciteit moeten ze die bussen op kerosine laten rijden! En Camille Eurlings moet de Duurzaamheidsfopspeen 2013 krijgen, want elektrische bussen op Schiphol, dat is toch net zoiets als zonnepanelen op een boorplatform.

Volkomen begrijpelijk dus dat Camille de goedkoopste troep koopt om de kortetermijnwinst op te voeren. De eerste bonussen zullen weer vet zijn. Wie heeft er nou baat bij duurzaamheid, dat kost alleen maar geld. Cashen, Nu, en na hem de zondvloed!

20130717-120206.jpg

Ps. Waarom ik wel voor protectionisme/chauvinisme ben als het om stadsvervoersbussen gaat, en niet als het om zonnepanelen gaat? Welnu: stadsbussen leiden tot tot jarenlang lokaal duurzaam onderhoudswerk met lokale onderdelen en ik vrees dat er voor BYD-bussen een continue stroom (internationaal transport) reserveonderdelen verscheept moeten gaan worden. Zonnepanelen daarentegen zullen meer en meer als dakbedekking per vierkante meter afgerekend worden, en het is dus een eenmalige actie waarna er 25-35 jaar geen werk meer aan vast zit. Er onstaat in Nederland geen baan extra of we nou “BYD”-panelen of panelen van Europees fabrikaat gebruiken.

Tesla’s en de Noordpool

Als je actiever gaat bloggen en forse standpunten inneemt dan wordt je natuurlijk ook aangesproken op inconsistenties in je verhaal, en dat is prima, daar blog ik voor, en ik heb ook de wijsheid niet in pacht, ik wil graag leren.

20130715-162209.jpg

Zo spreekt de “Auto Opruim Dienst, AOD” (@KlimaatCombi) mij aan op het feit dat ik heel veel over CO2 en de Noordpool schrijf en Twitter, maar tegelijk lyrisch ben over elektrisch rijden in het algemeen en Tesla in het bijzonder. Ik zal dat proberen uit te leggen.

Onze westerse samenleving is helemaal ingericht op automobilitiet, en dat is niet houdbaar. Ikzelf haat brandstofauto’s en de handgeschakelde diesel die ik moet rijden om af en toe op klantbezoek te gaan is een gedrocht qua rijgenot vergeleken met de halfelektrische Prius die ik hiervoor 6 jaar mocht rijden. We zullen onze samenleving meer op “lokaal” moeten inrichten. Ik heb daar al veel over geschreven, en persoonlijk consequenties uit getrokken : ik woon in een kleine stad op loopafstand van het centrum, met goede treinverbindingen en met veel landbouwactiviteit in de buurt, werk thuis en ben de afgelopen 20 jaar 1 keer op vliegvakantie geweest. Op termijn zullen we van automobiliteit in zijn huidige vorm af moeten. Ik ben echter van mening dat het ombouwen van een samenleving wel een paar decennia kan duren.

Waarom dan dat enthousiasme voor elektrisch rijden? Dat komt omdat we naast het mobiliteitsprobleem nóg een probleem hebben, en dat dat is onze nationale energievoorziening. Die is nu meer dan 95% fossiel, en dat gaat snel ophouden, sneller dan dat we onze samenleving omgebouwd hebben. Het mooie van elektrische auto’s is dat ze een accu bij zich hebben waarin makkelijk het dagverbruik van een gezin past. Met elke nieuwe elektrische auto die op de markt komt worden de accu’s groter en dus de energiebuffer die naast het huis staat groter. Als we nu een beetje snugger zijn, dan sluiten we al die buffers aan op het lokale elektriciteitsnet. Als er genoeg elektrische auto’s zijn dan wordt ons net een stuk robuuster en kunnen we makkelijker zon, wind, mini-WK en wat we al niet meer aan energiebronnenmix in gebruik gaan nemen de komende jaren. De accu’s vullen dalen op en vangen pieken op.

En waarom Tesla? Tesla is te werk gegaan op de manier waarop we als samenleving ons zelf opnieuw uit zouden moeten vinden : leeg schetsbord, zonder geschiedenis meetorsend de nieuwe oplossing neerzetten en dat dan tot in perfectie uitvoeren.

Eind jaren ’90 deed General Motors een halfbakken poging om ook een Electrisch Voertuig te maken, de EV1, en toen de 2e iteratie daarvan (met NiMh accu’s ipv loodaccu’s) 100-den kilometers bleek te rijden en een perfecte forensenvoertuig bleek, hebben ze er als een bezetene een einde aan gemaakt (kijk evt. “Who killed the electric car”). Hiermee is voor mij 100% duidelijk geworden dat de bestaande autofabrikanten (met uitzondereing van Toyota) niet de geschikte partijen zijn om onze mobilitiet in de toekomst aan toe te vertrouwen.

Ik heb de Lotus Elise altijd een onwijs mooie roadster gevonden, ik blijf toch een jongetje. Toen Tesla van de Elise een volledig elektrische auto maakte was ik echt om, wow wat een gaaf karretje! Daarna ontdekte ik dat het niet alleen een hobby van een excentrieke miljardair was, maar dat er echt een Groot Plan achter zat ben ik ze echt gaan volgen. Vandaar mijn enthousiasme voor Tesla.

20130715-162924.jpg

postscriptum
Voorts ben ik van mening dat biodieselhybride vrachtwagens de luchtkwaliteit op ons snelwegennet kunnen verbeteren, en dat de last-mile-distributie van TPG/UPC/etc. a.s.a.p. verplicht moeten overstappen op (hybride-)electrisch, het is onbestaanbaar dat we perfecte oplossingen hebben, maar de binnensteden nog steeds laten vervuilen. U zult begrijpen dat de brommer al helemaal per morgen, nou goed dan, overmorgen verboden moet worden.

Van treinen heb ik geen verstand, maar na de debacels met de Betuwe, HSL en Fyra en weet ik al niet welke lijn ben ik er huiverig voor om daar alle kaarten op te zetten, ook al omdat bij een verlaging van het wegverkeer met 10% een verdubbeling van het passagiersvervoer optreedt.

Leuk?

You never let a serious crisis go to waste

20130713-222307.jpg

Ik durf wel te stellen dat we door de ergste crisis sinds 1930 gaan. Alleen vind ik het geen financiële crisis maar een ideëencrisis van ongekende omvang. In de week waarin de SER met een concept EnergieAkkoord komt waarin niks staat wat ze niet ook al in 1989 adviseerden (de vervuiler betaalt!) stort Diederik Samsom ook nog even zijn verdriet over de natie uit voordat hij op vakantie gaat. En waar laat hij ons mee achter om deze zomer op te broeden? Nivelleren. Ik zeg het nog een keer…..Ni-vel-le-ren. Dat is het beste idee dat uit de man komt, met een fanatisme dat een ernstig jeugdtrauma doet vermoeden. Ik stel vast dat de mensen aan het roer in Nederland geen flauw benul hebben op welke betonnen muur we afstormen, en met elk “Akkoord” trappen ze het gas dieper in.

Het citaat hierboven zet mensen aan om het momentum van een crisis te gebruiken om taboes en heilige huisjes aan te pakken. Ik weet zeker dat 1, 2, 3 en 4 keer modaal een maandsalaris in zouden willen leveren als we er met z’n allen een nieuwe toekomst mee zouden kopen. Maar alles wat we hebben afbreken met de kaasschaaf zonder echte vernieuwing is zo ongeïnspireerd, kom op nou!

Hier dus voorstellen voor iets echt anders. Veel zal wel controversieel zijn, en de rekenmodellen van het CBS op tilt doen slaan, maar daar heb ik even geen boodschap aan. Ik ga ervan uit dat als je een hele nieuwe weg met elkaar in slaat, er ook een compleet nieuwe dynamiek ontstaat, die nog niet in de spreadsheets van de BAU-instituten past.

Groei
Maniakaal najagen groei schrappen we als uitgangspunt van onze samenleving. Punt. Ik kan oud worden met wat ik heb, als er maar geen door de overheid geforceerde inflatie is.
Schulden afbetalen dus, u ook meneer Samsom. Dus het huishoudboekje op orde.

We doppen onze eigen boontjes
Geen subsidie meer op fossiel, alle brandstoffen gelijk belasten naar energieinhoud (dus accijns en BTW op kerosine). Waarschijnlijk moeten we daarvoor 168 internationale verdragen opzeggen. KLM en Schiphol zijn daardoor niet meer rendabel meer zegt u? Dan waren ze dat ook nooit. So be it.
Echte CO2-markt –> iedereen krijgt evenveel certificaten (200 Mton / 17.000.000 NL). Bedrijven krijgen certificaten terwaarde van de belasting die ze in Nederland betalen. Als ze tekort komen kunnen ze die kopen van burgers die ze overhebben. Kleinverdieneners gebruiken minder energie dan grootverdieners, dus dat nivelleert lekker weg.
Nieuwe initiatieven voor fossiele brandstoffen worden verboden. Punt. We gaan daar gewoon een punt achter zetten, einde discussie. Als je iets in de fik wilt steken dan pak je maar de linnenkast van je oma, maar we gaan niks meer uit de grond halen.

Wonen / bouwen
Geen hypotheekrenteaftrek meer, IB lager ter compensatie.
Als je totale rentesom en aflossing die je betaald hebt aan de bank groter is hoofdsom dan komt er een nieuwe regime bij dreigend faillisement : 30% inkomen gaat naar de bank en je mag blijven wonen.
Huur = 30% van je inkomen gaat naar de verhuurder. Mensen die meer verdienen mogen natuurlijk mooiere huizen uitzoeken.
Compacte steden : lege industrie gebieden slopen en duurzame woonwijken bouwen, kleine handel integreren. Verbod op nieuwe industrieterreinen langs snelwegen als er nog leegstaande terreinen zijn binnen 25 kilometer.

Leger
Luchtmacht weg. geen JSF, jeeeeee! Met drones kunnen we het hele “geweldsspectrum” inzetten dat je nodig hebt voor vredesmissies.

Zorg
Medicijnfabrikanten die ziekenhuizen gratis medicijnen geven lachen we met z’n allen keihard uit. Ze gedragen zich als drugspushers (zie hieronder) en dat lossen we heel simpel op : elke pil die een specialist voorschrijft die goedkoper is dan wat de consument straks betaalt wordt met een heffing belast die ervoor zorgt dat dat medicijn 1% duurder is dan als het ziekenhuis bij de groothandel zou inkopen. Aangezien ziekenhuizen uit zijn op winst is dat probleem per onmiddelijk opgelost.
Ik sta de Pil van Drion toe, zodat mensen niet afhankelijk zijn van de zorgmaffia (hoe goedbedoeld ook) om uit te stappen als ze het wel mooi vinden. Je mag het niet zeggen maar ik doe het toch, dat scheelt een bom duiten en een hoop verdriet.

War on Drugs Criminals
We pakken de drugscriminaliteit keihard aan:
Hash wordt volkomen legaal, illigaliteit eromheen verdwijnt, duizenden handen in het veld nodig voor de pluk, gevangenissen leeg, pakhuizen aan onze grenzen waar de Belgen, Fransen, Duitsers en Engelsen zich helemaal suf kopen en blowen.
Als de drugsbrommers, Golfjes TDI met petjes, en ander gespuis overstappen op heroine of cocaïne? Wham, onmiddelijk vergunningen om het halve Westland vol te zetten met papaver en coca. Amfetamine? Tjaka, Botlek vol met Naftakrakers die we zo ombouwen tot drugsgabrieken.
Waarschijnlijk kunnen we de hele Haarlemmermeer volzetten met jeugdhotels waar de wereldjeugd zich helemaal laveloos blowt, snuift, spuit maar zolang ze maar betalen is het handel. Na twee weken is de lol er van af en kunnen ze met een kater van hier tot Tokyo naar huis waar ze een lang en gelukkig drugsvrij leven gaan leiden.

Inkomensongelijkheid
Speciaal voor meneer Samsom komt er een speciale nivelleringstax. Eerst houden we op met modaal, 2x modaal en 3x modaal voor elke poepscheet van de regering op te laten draaien, ze zijn de ruggegraat van de samenleving, krijgen hun goede salaris niet voor niets en hebben meestal ook hoge kosten. De rest : 3+ x modaal betaalt elk jaar 1 bijstandsmaandsalaris aan het Samsompotje, 4 x modaal 2 maanden, 5x modaal 3 maanden, 6 x modaal 4 maanden enzovoort ad infinum zodat de 5 miljoenverdieners ongeveer 1,5 ton bijdragen (Ja, zo werkt nivelleren meneer Samsom). We stellen Diederik aan als onbezoldigd voorzitter van de werkgroep “Eerlijk zullen we alles delen” en hij mag daar dan mooie dingen voor de menschen van doen.

En ik ben nog lang niet klaar, maar snapt u het een beetje? Echte veranderingen, die pijn doen, maar de samenleving ook echt een andere kant op sturen, en waarvan je zegt, kijk, in 2014 hebben we samen gezegd: “en nu anders”

PeakOil, einde verhaal?

De laatste weken worden er verschillende artikelen door meer of minder gerenommeerde instituten gepubliceerd met titels als ‘Peak Oil’ Concerns Should Ease, Experts Predict, More Signs of ‘Peak Us’ in New Study of ‘Peak Oil Demand’ en The receding threat from Peak Oil

U weet inmiddels dat ik een echt fervente PeakOil-aanhanger ben, dus als zulke instituten aan je stoelpoten gaan zagen, dan ga je die stukken toch even goed lezen. Eerst nog heel even mijn PeakOil, voor ik hun “PeakDemand” fileer.

Mijn PeakOil
PeakOil is het moment waarop goedkope (30 dollar per vat) exponentiele economische groei veroorzakende olie niet sneller meer uit de grond gehaald kan worden en het produktievolume dus “piekt”. Dit gebeurt, lees daarvoor mijn andere stukken, ongeveer op het moment dat de helft van de origineel aanwezige hoeveelheid opgepompt is. Als je in kan schatten hoeveel van die goede, dunne makkelijk winbare olie er oorspronkelijk was, dan kan je op grond van historische produktie en geschatte toekomstige produktie (exponentiële groei!) ook inschatten wanneer je op de helft zit en wanneer je dus piekt. Hubbert bedacht dat in de jaren 50 en voorspelde correct de piek van de “lower 48” staten van de VS in 1970. De allergrootste velden in de wereld, zoals Ghawar in Saudi, zijn als eerste gevonden, en die pompen ook al het langst, en het leegraken van die velden opvangen door kleinere, diepere, dikkere, zuurdere, duurdere olie bevattende velden in productie te nemen leidt dan uiteindelijk tot deze grafiek:

20130711-232033.jpg

Omdat de bovenkant van de grafiek zo vlak is kan je piek pas in je achteruitkijkspiegel zien, maar ik schat dat we achteraf zullen vaststellen dat het ergens tussen 2005 en 2015 zal blijken te zijn gebeurd. Nu zeggen de wetten van vraag en aanbod dat als er minder goede olie is, de prijs daarvan stijgt. Zo geschiedde in 2007 (100$ per vat SCHOK, nu is het al jaren gewoon). Dure olie is niet verenigbaar met exponentiële economische groei. Dat ontdekte Lehman, die iets te grof had ingezet op oneindige groei. Crisis. Paniek. Dure olie (dus duur agroindustriëel voedsel) veroorzaakt sociale onrust in Zuid Amerika, Midden Oosten en Indonesie, Revolutie! Bij tijdelijk gebrek aan spelletjes spelende Grootbanken komen de financiële leugens van Griekenland, Portugal, Italië en Spanje bovendrijven : €urocrisis.

Tom Poes verzin een list. Die wordt gevonden in GRATIS GELD, en niet een beetje, maar gewoon onbeperkt, feitelijk zijn de spelregels van de westerse economie aangepast : de staat geeft een paar “oliegargen” onbeperkte middelen om “brandstof” te regelen om nieuwe “groei” te kunnen veroorzaken.

Kijk dat verandert mijn PeakOil verhaal. Want nu kan je ineens met dat gratis geld de aardkorst openbreken om er aardgas in schalielagen mee uit te persen en daarmee in Canada bevroren teerzand om te smelten en in milieuvernietigende fabrieken om te bouwen tot “olie”. Zonder de kredietcrisis zou de hele schaliehype nooit zo’n vlucht hebben genomen. Wat mij betreft heeft dat niets meer met exponentiële economische groei met goedkope olie te maken maar alles met een doodsstrijd.

Goed, tot zover MIJN PeakOil. Nu de moderne variant.

PeakDemand

20130711-233208.jpg

De logica (probeer me alsjeblieft te volgen) gaat ongeveer als volgt:
Doordat er steeds meer Westerlingen minder reizen omdat het zo goed met ze gaat, je kan maar in 1 Porche Cayenne tegelijk rijden immers, vlakt de vraag af (ooit van Werkloosheid gehoord). De toenemende vraag in India en China is wel erg groot, maar de aanzwellende stroom van mijn zojuist beschreven “unconventional liquids” overspoelt de markt in zulke hoeveelheden dat marktpartijen de goedkope vloeibare olie niet meer willen (Peak Demand).

Vragen over PeakDemand
Ik weet niet welk spul de auteurs roken, maar als ze weer recht uit hun ogen kunnen kijken heb ik wel een paar vragen voor ze:
– waarom daalt de vraag naar goedkoop te winnen olie als de totale vraag naar olie nog toeneemt, dat is echt absurd. Alsof je op de markt aan de koopman vaagt of hij niet een paar bakjes rotte kleine aardbeien voor 5 euro per bakje heeft staan, terwijl er op de plank stapels dozen met dikke rode knoeperds liggen voor 2,50 per doos.
– mag ik vrijheid nemen om de rode bobbel in de grafiek gewoon “PeakOil” te noemen, en die bruine bobbel “de doodsstrijd van de fossiele economie”?
– zie ik nou goed dat de tussen PeakOil en PeakEverything maar 30 jaar zit? Met conventionele olie hadden we 150 jaar van start tot piek, en nu gaan we voor 30 jaar uitstel tot het definitieve verval inzet de aardbol vernietigen?
– hoe lang blijven overheden nog gratis geld uitdelen ten kostte van hun burgers om al die fantasie-olie te laten creëeren. Zelfs westerlingen hebben er op een gegeven moment genoeg van voor de gek te worden gehouden.
– hoe kijken de auteurs aan tegen het nu al pieken van schaliegasproduktie in de VS waardoor de basis onder de teerzand-omcat-economie wordt weggehaald
– een flink deel van wat in de studie als “non conventional” wordt betiteld is biobrandstof. Een verdere “groei” daarvan zal zo mogelijk nog desastreuzer uitpakken dan de schade die schaliegasfrackers nu al aanrichten

Gelukkig sluiten ze de stukken wel relativerend af : “Our study is agnostic on what mix of oil substitutes emerges, but we do know that if we don’t manage them well, there will be big consequences.”

Bij dat laatste sluit ik me van harte aan, maar ik denk dat PeakUnconventional heel wat sneller gaat komen dan wat de stukken voorspellen. Tijd om over te stappen op kernfusie!

Daar schrikt u van hé, ik bedoel natuurlijk conventionele kernfusie : zonne-energie!

Tot slot
“PeakOil, einde verhaal?”. Dacht het dus niet, hoewel de heilige verzamelplek van de Peakoilers, “The Oildrum” gaat stoppen, zie ik dat meer omdat alles over de theorie zolangzamerhand wel uitgediept is (het voortreffelijke archief blijft gelukkig bestaan) maar de discussie over “wat komt er na de piek” gaat in alle hevigheid door, mijn blog is daar een voorbeeld van. Ik ben niet pessimistisch over de toekomst, maar we moeten ons wel realiseren dat olie een heel bijzondere eenmalige gift van de natuur is geweest, en nu moet we weer terug naar wat 100.000 jaar “business as usual” was, zonne-energie, en onze dagelijkse praktijk daar op inrichten.

Noordzeegas vs. #Schaliegas

Vandaag groot nieuw lezers! Miljarden kubieke meters gas onder “ons” stukje Noordzee. Ik twitterde net dat ze de opbrengst daarvan in het transitiefonds moeten stoppen in plaats van te gaan beginnen met schaliegas. Toevallig kreeg ik via mijn vriend S. een afschriftje van het gesprek dat Rutte had met Kamp op de terugweg van Texas.

Rutte : Hé Henk ouwe jongen, met Mark
Kamp : Hallo Mark, hoe was Texas
R: Fantástisch, ik ben helemaal geïnspireerd geraakt door die Rednecks! Niet lullen maar boren is daar het devies, ik heb 100-den kilometers gereden en waar je maar keek : boorputten!
K: Ja, gaaf he, ik ga binnenkort zelf ook kijken, ik droom elke nacht van boortorens van “sea to shining …” uh, nou ja je snapt wat ik bedoel, haha.
R: yep, en hé wat hoor ik, nieuwe vondsten in de Noordzee?
K: Ja, maar daar moeten we het even over hebben. Er wordt hierdoor de antischaliegasmeute getwitterd dat we de opbrengst daarvan in een transitiefonds moeten stoppen….
R: …..
K: Mark? Ben je daar nog?
R: uh ja, shit, dat is natuurlijk niet de bedoeling. Shell is net vandaag het grootste bedrijf ter wereld geworden, en ze rekenen eigenlijk op gratis concessies.
K: Kunnen we niet zeggen dat deze vondst onder bestaande regelgeving valt…..
R: …. en dat we met het schaliegas erbij twee vliegen in 1 klap slaan, gaszekerheid en Economische Groei…groei …… groei …. Ahhhhhhhh
K: Mark?
R: Heu? … Oh, ja, Henk, maak je geen zorgen, ik bel zo mijn woordvoerder, vanavond gaat er nog een persbericht uit…”Nederland exporteert zich uit de crisis!”. Spreekje!

Waarom en hoe de overheid moet krimpen

Ik probeer “links en rechts” wel eens uit te leggen wat de gevolgen van PeakOil zijn voor de samenleving. Mijn opmerking “de overheid moet ophouden met  belastingenverhogingen te gebruiken om haar huishoudboekje op orde te krijgen” wordt vaak verkeerd uitgelegd als zou het een denkbeeld zijn van de VVD, of nog rechtser. Terwijl ik juist meen aan het andere eind van het politieke spectrum te spreken.

Sta mij dus toe, beste lezer, om u te vervelen met een poging om de economische realiteit die ik op ons af zie komen in een politiek kader te plaatsen.

Naar mijn mening zal PeakOil er toe leiden dat onze samenleving noodgedwongen een stuk lokaler en compacter(mensen) en kleiner(€) moet worden. De overheid, met de bestuurlijk organen die wij als burgers hebben aangesteld om er leiding aan te geven, heeft als primaire taak om de zaken die we collectief geregeld willen hebben efficiënt uit te voeren. Als de middelen daarvoor structureel lager worden, dan moet zij haar takenpakket inperken totdat het beschikbare budget wel weer voldoende is. Tijdelijk kan een overheid geld lenen om zaken die we in de toekomst echt belangrijk vinden (dijken en zo) voor te financieren.

Afijn, de inkomsten wórden lager : minder inkomsten uit gas, burgers die zelf stroom opwekken en daarover geen belasting betalen, structurele werkloosheid. Kosten worden hoger : vergrijzing, gas-importen, zorgkosten etc., ik hoef daar niet verder over uit te wijden. Tijd dus dat we keuzes gaan maken, een paar voorbeelden van hoe dat zou moeten.

Ik kies ervoor om de luchtmacht integraal op te doeken, en wel om de volgende redenen: F16’s vervangen door JSF’s is een gigantische cash betaling aan de VS waar we een zeer lage tegenwaarde voor terug krijgen, nl. een veel te kleine vloot toestellen om zelfs maar minimale missies mee uit te kunnen voeren. We kunnen veel beter voor een fractie van de kosten in Nederland zelf bewakings- en opsporingsdrones ontwikkelen, we hebben daarvoor uitstekende technische universiteiten en bedrijven voor. Dat de Russen ons dan zo kunnen binnenvallen, dat risico nemen we wel, we dreigen gewoon de dijken door te prikken als ze komen. Goed, dat is een eerste stapje.

Een kleinere overheid, dat kan prima als je rationaliseert en IT slim inzet op plaatsen waar dat kan: belastingdienst, gemeentes, ministeries, gevangeniswezen,

Geldstromen rationaliseren : stoppen LANDBOUWSUBSIDIES, stoppen KOLENSUBSIDIES, stoppen rondpompen zorgmiljarden, stoppen rondpompen Sociale Zekerheidsmiljarden (kinderbijslag en kinderopvang). Verlagen belasting op inkomen en verplaatsen naar bealsting op consumptie (vliegtaks). Onze pensioenfondsen verplichten onze staatsschuld te financieren

En dan moeten we nog onze energie-infrastructuur echt om gaan denken. De ontploffende treinen in Canada zijn een goed voorbeeld van hoe diep we in de penarie zitten: Canada is één van de laatste landen op aarde die de olieproductie nog op kunnen voeren….maar ten koste van wat? Het land verwoest zijn natuur, schoon aardgas wordt gebruikt om teerzand uit te smelten om maar “brandstof” voor de de westerse op groei gebaseerde economieën te maken. Wij denken dat de crisis zo eindelijk opgelost kan worden omdat goedkope brandstof “groei” aanjaagt. Welnu, dat sprookje is over, de laatste groeikernen op aarde zullen binnenkort besluiten dat ze niet ten koste van alles hun natuurlijke bronnen zullen verwoesten voor ons feestje.

We zullen in Nederland dus onze eigen energie-broek op moeten gaan houden. Als we eens beginnen met de energie subsidies voor kolencentrales af te schaffen, en een “flat rate” invoeren voor de energiebelastingen, dan zullen de grootverbruikers als Aldel en Hoogovens heel snel heel veel miljarden extra moeten gaan betalen (en waarschijnlijk Nederland verlaten). We zullen dan zien dat we ten eerste veel minder energie nodig hebben, ten tweede zal fossiel duurder blijken dan duurzaam en we kunnen eindelijk de economie echt gaan vergroenen. Plek zat op zee energie-eilanden te bouwen (met wind water omhoog pompen voor de windstille uren). Plek zat op de daken om 16% duurzaam op ons sloffen te halen. En zonder kolen ‘s nachts geen stroom? Misschien moeten we inderdaad wel net als de molenaar vroeger af en toe de tering naar de nering zetten, so be it. Ook dat zal weer een hele eigen dynamiek veroorzaken en tot nieuwe initiatieven leiden, we moeten ons niet zo bang laten maken door de fossielen!

Voorts hervormen we de woningmarkt zo, dat mensen die hun huis veilen de restschuld bij de bank kunnen laten neerkomen, net zoals in de VS (banken ontvangen daarvoor namelijk al jaren een risicopremie die dit afdekt, deze premie heet hypotheekrente). Doordat hierdoor heel veel mensen schuldenvrij kunnen verhuizen komt er eindelijk weer wat mobiliteit en dynamiek in de woningmarkt.

Kortom, we moeten dus écht veranderen, Nederland opnieuw uitvinden, in plaats van elke keer het “Business As Usual” model na jarenlang “polderen” minimaal aan te passen en dat dan een “EnergieAkkoord”, “PensioenAkkoord”, “ZorgAkkoord” of “WoonAkkoord” of wat voor Akkoord dan ook te noemen dat over 2 jaar weer volledig op de schop gaat. Burgers raken murw, het brengt ons telkens van de regen in de drup.

Tot slot. Ja dat gaat pijn doen, maar ik heb in mijn jarenlange werk als IT’er wel geleerd dat als je niet af en toe de sprong toch maakt, het gewoon doet, je in toenemende mate blijft hangen in het verleden en jezelf uiteindelijk te kort doet (“blijf met je vingers van die NT3.51 server af”, echt waar!). Je gebruikt je ervaring en deskundigheid om de pijn die ontstaat (daar moet je van tevoren wel eerlijk over zijn) snel weg te werken, en als samenleving ben je er uiteindelijk toch om elkaar te helpen.

En als dáár dan tijdelijk de belastingen voor de goedverdieners voor omhoog moeten, prima, maar hou alsjeblieft op met belastingverhogingen die nodig zijn als smeergeld voor al die “Akkoorden” investeringen te noemen, dáár heb ik geen begrip voor.

U en Uw Bank (2 – Het Onderpand)

[under construction, ben o.a. bezig echte hefboomwerking bij hypotheken uit te zoeken, onderstaande met enige korrels zout voorlopig]

Zit u lekker in uw door de bank gefinancierde woning? Gisteren zagen we dat de bank voor uw hypotheek van €250.000 wel €10.000 spaargeld moet beheren(ik gebruik vanaf nu de hefboom van 25, dat rekent lekker). Goed, loop nu eens naar die stoffige kast op zolder en pak die ordner die u er op de dag van de overdracht in gezet heeft, en sindsdien niet meer heeft aangeraakt. Precies, de hypotheekpolis zoek ik. Als u door de 25 pagina’s kleine lettertjes heen bent geworsteld dan zult u het volgende ontdekken:

1) U leent het huis van de bank tot het moment dat het volledig afbetaald is
2) Als u de huur (rente) niet betaalt, dan wordt u uit uw huis gezet en …
3) … Mag de bank uw huis veilen en …
4) Bent U aansprakelijk voor de restschuld die ontstaat als de woning minder opbrengt dan de openstaande hypotheeksom

Met andere woorden, uw huis is het onderpand voor de lening van de bank. Weet u waarom de bank dat in 25 pagina’s kleine lettertjes vastlegt en alle risico’s bij u neerlegt? “Omdat de bank zekerheid wil hebben dat ze hun geld terugkrijgen” hoor ik u denken. FOUT. De bank heeft namelijk op de dag dat u uw handtekening zette de zojuist getekekende polis verkocht aan de hoogste bieder. Dat papiertje is namelijk goud waard, want het levert de komende 30 jaar met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid 13.750€ rente per jaar op, de totale waarde van het papiertje is dus €412.500. De kostprijs van het papiertje voor de bank was ook alweer? NUL! (ok, wat provisie voor de tussenpersoon, en een postzegel voor de jaarlijkse verplichte belastingoverzichtbrief). Dus de kans dat die polis in de kluis ligt is nihil, dat zult u begrijpen. Waarschijnlijk is hij voor €100.000 of meer verkocht (of als onderpand gebruikt voor hun eigen handeltjes), en is deze “winst” toegevoegd aan het eindejaarspotje. Maar daar wilde ik helemaal niet naar toe!

Want u zit in dat huis en u verliest uw baan! Auw! U zingt de WW uit, maar u bent 50+ en een nieuwe baan zit er niet meer in helaas. De rente betalen lukt niet meer. Oei oei oei oei. U blijft in gebreke! De bank gaat (namens de nieuwe eigenaar van de polis) aanmaningen sturen, BKR inlichten en deurwaarders inschakelen om u te bewegen rente te blijven betalen, want uw polis is door de bank voor veel geld doorverkocht als papiertje dat 30 jaar lang €13.750 netto oplevert, en de bank wil niet voor gek staan!

Dus … Uw zaak is echt uitzichtloos, en de bank spreekt met de eigenaar van de polis af om de aankoopsom van €100.000 terug te betalen (in de praktijk worden waarschijnlijk verzekeringspolissen aangesproken, maar even voor de eenvoud). Veilen dus die woning!

U bent inmiddels uit uw woning gezet door de deurwaarder waardoor het vrij van lasten geveild kan worden. De bank is nu volledige eigenaar van het huis zonder dat ze er 1€ ingestoken hebben, en zal het laten veilen voor Euro’s. Het huis levert zeg €150.000 op. Dat zal dus wel dikke shit zijn, want u had er ooit 3 ton voor betaald! Nee, dus : Bank blij (1x), want dit kan het oorspronkelijke doorverkochte contract afkopen. Bank blij (2x) want ze houden nog dus €50.000 extra over die aan de winst kan worden toegevoegd. Bank blij (3x), want ze hebben nu een vordering op u van €100.000 waar geeneens meer een hypotheek tegenover staat, u bent gewoon een sukkel die nog 100K (€, geen Foppes) terug moet betalen. Je zou bijna gaan denken dat banken belang hebben bij failliesementen.

Samenvattend
U betaalt hypotheekrente van 5,5% over €250.000, de bank doet in al haar contracten met U en in de media alsof ze al dat geld tegen “hoge tarieven” op de internationale geldmarkt moeten lenen, inwerkelijkheid dus maar 1/25 van de som van uw hypotheek. De bank betaalt om het krediet mogelijk te maken 2% rente over €10.000 aan haar spaarders.
U betaalt ook nog eens €250.000 aan aflossingen aan de bank, de bank had daarvoor geen kosten gemaakt, ze krijgen dat geld gewoon gratis van U.
Als u niet betaalt wordt de bank eigenaar van uw huis, mag de opbrengst van de veiling hebben EN mag het verschil tussen de hypotheeksom en de veilingsom op u verhalen.

Het is mij echt een compleet bizar raadsel waarom mijn bank mij dit verhaal niet verteld heeft toen ik bij het kruisje tekende. Het is hen bekend, het staat in hun bankvergunning, de jaarwinsten onderschrijven dat dit is wat er gebeurd. Tijd voor een heldere financiële bijsluiter die beide kanten van het verhaal belicht.

En wanneer komt er eens een rechter die zegt : “meneer de bankier, in geval van failliesement van de hypoptheekgever (u) mag u uw werkelijke kosten verhalen, in plaats van de absurd eenzijdige contractuele verplichting die u uw klant heeft laten ondertekenen”

In Amerika kan je de sleutel inleveren bij de bank als je niet meer kan betalen, en dat is prima, want de bank heeft recht op het onderpand, maar restschulden ook nog eens verhalen op de verliezer? Meneer de rechter, die rente was toch al een risicopremie voor het verleende krediet?

@larsboelen blogt op stormglas.wordpress.com

U en Uw Bank (1 – De hypotheek)

Vandaag is het precies een jaar geleden dat ik mijn handtekening zette onder het contract waardoor ik eigenaar werd van mijn nieuwe huis. Meneer Wijffels stelde vandaag ook draconische maatregelen voor om banken “gezonder” te maken. Een mooi moment om terug te kijken op wat er die dag vorig jaar bij de bank gebeurde (zij trokken namelijk ook de champagne open realiseerde ik me vandaag).

Wat is een bank eigenlijk? Een bank is een gewoon commercieel bedrijf dat een vergunning van de Nederlandse Bank heeft gekregen om legaal iets te doen waarvoor U en ik onmiddellijk levenslang in de gevangenis zouden belanden: ze mogen geld maken. Ze hebben daarvoor niet een speciale kleurenlaserprinter staan of zo, nee, het is nog veel idioter, ze beheren naast alle salaris- en spaarrekeningen van hun cliënten ook nog een eigen toverrekening, en mogen voor elke euro spaargeld die U op uw eigen rekening stort 9 euro op die rekening aanmaken. Wow. Lees deze vorige paragraaf nog eens, en dan gaan we verder.

Om niet verder in de war te raken zal ik de euro’s die de bank “maakt” in de rest van mijn stukken Foppes noemen. Dus nog een keer: u stort een euro, de bank maakt 9 Foppes aan. Voor de euro’s krijgt u 2% rente. De vergunning van de Nederlandse Bank houdt in dat ze de Foppes naar gewone rekeningen mogen verplaatsen en dus verandert de Foppe in een echte bikkelharde Euro! Banken toveren geld uit de lucht! De “tegenprestatie” die banken “moeten” leveren volgens hun vergunning is dat ze krediet moeten verschaffen (hypotheken moeten uitgeven). Kut voor ze hè? Maar ze doen het toch, en we zullen zien waarom.

Goed, je koopt dus een huis van bijvoorbeeld 3 ton, hebt wat overwaarde van je oude huis en hebt een hypotheek van 250K Euro nodig voor de overdracht. De bank gaat akkoord met de taxatie en je inkomenssituatie dus die wil je het geld wel lenen. De bank maakte 250.000 Foppes (die hun dus niets gekost hadden, ze waren “ontstaan” door het storten van slechts 28.000 euro spaargeld door spaarders, op hun eigen Foppesrekening!) over naar de notaris waar ze plotseling in Euro’s veranderden. Vanaf dag 1 betaal je 5,5% rente (20 jaar vast, lekker veilig), 13.750 euro per jaar aan de bank voor het feit dat ze 250.000 Foppes aan de Notaris gegeven hadden. Daarnaast betaal je ook nog eens het hele bedrag aan Euro’s af, deze worden weggestreept tegen de de lening die gecreeerd was. Dus in 30 jaar levert het beheren van 28.000 euro spaargeld (17.000 euro rentekosten) de bank hun 162.500 EURO op minus de kosten = €134.500 netto winst op. Dus : €17.000 investeren €134.500 winst. Nu snap je waarom de champagne open ging!

Huiswerk voor vanavond:
Opdracht 1 : Beschrijf wat de bank doet met een euro die u aflost.
Opdracht 2 : Beschrijf hoe het kan dat een bedrijf dat niet meer doet dan een website onderhouden voor het verschuiven van euro’s tussen rekeningen miljarden per jaar kan verdienen. (Bij Bitcoin kan je hetzelfde doen, zonder “Bank”, u snapt dat ze daar zenuwachtig van worden)

PS. Het verhaal hierboven is eigenlijk nog veel erger :
In mijn verhaal gebruik ik een hefboom van 1:9, een “veilige” hefboom. De graaiers die de kredietcrisis veroorzaakt hebben wisten de hefboom naar 30 te verhogen, en ze schreeuwen nu moord en brand omdat ze dat moeten verbeteren naar 1 op 25. (op Teletekst heet dat dan “de kapitaalbuffers moeten worden versterkt)

20130629-002345.jpg

@larsboelen blogt op stormglas.wordpress.com
Dit stuk is op 30 juni 2013 ook gepubliceerd op Biflatie.nl

PS: Dit stuk is natuurlijk een parodie op hoe het echt gaat en ik ben geen monetair econoom. de eerste versie van dit stuk was wel erg kort door de bocht (ik vergat bijv. het aflossen weg te strepen tegen de gecreeerde lening). Ik probeer al doende van het commentaar te leren en het stuk aan te passen). Ik probeer echter wel uiteindelijk een verhaal over te houden over wat er nettonetto achter de schermen van een bank gebeurd met uw hypotheek.

Dit was de dag die je dacht dat #schaliegas ging winnen Cuadrilla!

Tjonge zeg, wat een dag. Eerst trekt bijna iedereen zich terug uit de klankbordgroep die toezicht hield op het productieproces van het schaliegasproefboorrisicorapport dat minister Kamp momenteel laat schrijven. Dit rapport had al lang klaar moeten zijn, en nu kwam de minister opeens met een geheimhoudingsverklaring die de partijen moesten tekenen om de draft te mogen lezen. Die gooiden massaal het bijltje erbij neer. Het hele rapport was bedoeld om een breed draagvlak te creëeren, maar feitelijk staat de minister nu al met lege handen, want het is nu een rapport geschreven door een bedrijf met belangen in de olieindustrie, voor een minister die niks liever wil dan boren. De tweede kamer zal er gehakt van maken.

Vervolgens de uitzending van “Altijd Wat” over schaliegas in Polen. Een paar toffe boeren die zich niet hebben laten verleiden door het gratis geld van hun regering en zo het land dat ze van hun ouders georven hebben voor toekomstige generaties veiliggesteld hebben. Ze lieten de excessen van het fracken zien, met als klapstuk een eeuwenoude kerk waarvan de toren doormidden gekliefd werd door verzakkingen/bevingen van nabijgelegen frackvelden. De uitzending sloot af met trieste beelden van verlaten boorplaatsen waar de Amerikaanse frackers wegens gebrek aan perspectief vertrokken waren, Pools gas is meer dan drie keer zo duur als Amerikaans gas, en niet rendabel te winnen.

Als klap op de vuurpijl Nieuwsuur met een uitzending over fracking in Texas. Hele stadswijken die omgebouwd waren tot boorplatform, met stank, watereservoirs en herrieschermen en al. Ook hier weer bewoners met waterbronnen op eigen terrein waar brandend water uit de kraan stroomde.

Woordvoerder de Boer van Frackbedrijf Cuadrilla zat met 2 valium op in de studio de rust zelve uit te stralen.
Dat brandende water, “dat kan in Nederland niet, want wij hebben geen grondwaterbronnen in onze tuin”. Behalve als je boer bent, maar ja, koeien laten al methaanscheten, dus een beetje extra gas kan geen kwaad. En onze waterleidingbedrijven fakkelen dat gas toch gewoon af in de waterfabriek, plakken er een stikker “schoon” op en pompen het de waterleiding in.
Ook frackt meneer de Boer al 40 jaar zonder problemen zegt ‘ie (er zijn in Groningen maar 300 putten), dus de duizenden putten die hij in 10 jaar wil gaan boren zullen ook geen problemen opleveren. Ze gaan fracken met water en hulpmiddelen uit de voedingsmiddelen industrie (die amerikaanse schalie die zit helaas vlak onder de oppervlak, dus die moet je met giftige chemicaliën losweken, de Nederlandse schalie zit gelukkig slechts 4 kilometer diep, dus dat kan veilig met Spa Blauw en Agar Agar).
De grondwaterlaag doorklieft hij met een 4-voudige (! Heeft u dat genoteerd mevrouw de presentatrice) afscherming, dus dat kan niet mis gaan. Totdat het wel een keer mis gaat omdat de ingevlogen Roemeen/Pool/cq. goedkoopste RedNeck-du-jour, bij de 2000-ste frackput die hij dat jaar zet vergat wat de mengverhouding van het beton ook alweer was. Maar dat risico verzekerd de Nederlandse staat vast wel.

Kamp zal niet zo lekker slapen vanavond, maar morgen staat hij gezond weer op, heeft een breefing met Cuadrilla en EBN en schrijft lekker verder aan z’n proefboorvergunningen. Straks, eind juli als iedereen aan de Costa ligt rommelt hij ze snel door het wetgevingssyteem, en in September is Cuadrilla aan het boren……… Tenzij we waakzaam blijven!

Lars

Ps: Is het jullie ook opgevallen dat het NOS-journaal elke keer als ze het over proefboren naar schaliegas hebben ze beelden tonen van een man in een witte jas met een grondboor van de Intratuin die hij in een aardappelveldje prikt en dan vervolgens geinteresseerd naar de natte drab kijkt. Welke idioot heeft dat verzonnen?